Instynkt orientacyjny pozwala psu na zadziwiającą zdolność orientowania się w terenie.
Nauka dotychczasowa nie uściśliła, jak to się dzieje, że pies wywieziony samochodem i pozostawiony w obcym otoczeniu potrafi trafić do domu pokonując wiele kilometrów. Takie wyczyny przytrafiają się psom, których instynkty nie są zbyt przytłumione cywilizacją.

Poza tym każdy pies doskonale orientuje się zarówno w polu, jak i w lesie. Często korzysta w drodze powrotnej ze swojego tropu. Potrafi również zapamiętać charakterystyczne punkty przebywanego terenu, jak polany, dukty, rowy itp. Pies z pewną praktyką łowiecką orientuje się instynktownie co do kierunku wiatru i biorąc to pod uwagę odpowiednio okłada pole czy las w taki sposób, by jak najłatwiej i najszybciej odnaleźć zwierzynę.
Omówione odruchy wrodzone, złożone (instynkty), powstające wyłącznie pod wpływem bodźców (podniet) wewnętrznych psa, zmierzają do przeżycia indywidualnego i kontynuacji gatunku.

Zaspokajanie nakazów instynktów wywołuje u psa podniecenie psychiczne, czyli uczucia przyjemności, radości, bólu, smutku, gniewu. Uczucie przyjemności i radości psy wyrażają wesołym szczekaniem, machaniem ogona, noszeniem jakiegoś przedmiotu. Ból i smutek – wyciem, skomleniem; w gniewie warczą, szczerzą zęby, stroszą chyb, ujadają.
W swoim postępowaniu psy zawsze dążą do przyjemności unikając przykrości. Ten pęd do przyjemności wykorzystujemy w tresurze.
Wspomniano uprzednio, że przypisywanie psu cech ludzkich w jego sposobie myślenia jest błędem. Nie znaczy to jednak, że pies nie myśli lub jego odczucia wewnętrzne sąubogie psychicznie. Jego życie wewnętrzne oparte jest na innych przesłankach psychofizycznych, związane z instynktami i odruchami. Natomiast reakcje na wszelkie zjawiska, wypływające z podniet wewnętrznych, są podobne jak u ludzi i bywają mniej lub bardziej gwałtowne, szybkie i jaskrawe; zależne są od psychicznych właściwości psa, czyli wyższych funkcji systemu nerwowego.